Πότε χρειάζεται να πάω σε ψυχολόγο;

Πολλοί άνθρωποι σκέφτονται κάποια στιγμή στη ζωή τους: «Μήπως χρειάζομαι ψυχολόγο;»

Συχνά όμως η σκέψη αυτή συνοδεύεται από αμφιβολίες. «Δεν είμαι τόσο χάλια». «Άλλοι έχουν σοβαρότερα προβλήματα». «Μήπως υπερβάλλω;» «Αφού έχω φίλους, γιατί να μιλήσω σε ειδικό;» «Ίσως περάσει μόνο του».

Η απόφαση να ξεκινήσει κανείς ψυχοθεραπεία δεν είναι πάντα εύκολη. Μπορεί να γεννά φόβο, ντροπή, αμηχανία ή την αίσθηση ότι το να ζητήσει κανείς βοήθεια σημαίνει πως δεν τα κατάφερε μόνος του. Στην πραγματικότητα, όμως, η αναζήτηση βοήθειας δεν είναι ένδειξη αδυναμίας, αλλά μια σοβαρή κίνηση φροντίδας προς τον εαυτό.

Δεν χρειάζεται να φτάσεις στα όριά σου

Ένας συχνός λόγος που οι άνθρωποι καθυστερούν να απευθυνθούν σε ψυχολόγο είναι η σκέψη ότι το πρόβλημά τους δεν είναι «αρκετά σοβαρό». Περιμένουν να επιδεινωθεί το άγχος, να γίνει αφόρητη η θλίψη, να χαλάσουν οι σχέσεις, να επαναληφθεί ξανά το ίδιο μοτίβο ή να νιώσουν ότι δεν αντέχουν άλλο.

Όμως η ψυχοθεραπεία δεν αφορά μόνο τις στιγμές κρίσης. Δεν χρειάζεται να έχει κανείς καταρρεύσει για να ζητήσει βοήθεια. Μερικές φορές αρκεί η αίσθηση ότι κάτι στη ζωή του δεν προχωρά, ότι επαναλαμβάνει τα ίδια, ότι δυσκολεύεται να καταλάβει τον εαυτό του ή ότι έχει κουραστεί να προσπαθεί να τα διαχειρίζεται όλα μόνος του.

Ο ψυχικός πόνος ως σήμα

Ο πόνος, η δυσφορία και το άγχος δεν είναι ευχάριστες εμπειρίες. Κανείς δεν θέλει να υποφέρει. Και συχνά η πρώτη μας αντίδραση είναι να προσπαθήσουμε να το αποφύγουμε, να το μειώσουμε, να το εξηγήσουμε γρήγορα ή να το κρύψουμε ακόμα και από τον ίδιο μας τον εαυτό.

Ωστόσο, ο ψυχικός πόνος μπορεί να λειτουργήσει και ως ένα σήμα. Μπορεί να δείχνει ότι κάτι μέσα μας χρειάζεται προσοχή. Ότι ένας τρόπος ζωής, σχέσης ή άμυνας που κάποτε μας βοηθούσε, τώρα ίσως μας περιορίζει. Όσο νωρίτερα πάρει κανείς στα σοβαρά τη δυσκολία του, τόσο περισσότερο χώρο έχει να τη σκεφτεί, να την καταλάβει και να δουλέψει με αυτήν χωρίς να έχει ήδη εξαντληθεί.

Ποια σημάδια δείχνουν ότι ίσως χρειάζομαι ψυχολόγο;

Δεν υπάρχει ένας απόλυτος κανόνας. Υπάρχουν όμως ορισμένα σημάδια που αξίζει να πάρει κανείς στα σοβαρά:

• Όταν το άγχος γίνεται επίμονο και επηρεάζει την καθημερινότητα, τον ύπνο, τη συγκέντρωση ή το σώμα.
• Όταν η θλίψη, η κούραση ή η αίσθηση κενού διαρκούν και δεν μοιάζουν με μια περαστική κακή διάθεση.
• Όταν οι σχέσεις γίνονται επαναλαμβανόμενα δύσκολες: συγκρούσεις, αποστάσεις, φόβος εγκατάλειψης, ζήλια, εξάρτηση ή δυσκολία στην οικειότητα.
• Όταν υπάρχει έντονη αυτοκριτική, ντροπή ή η αίσθηση ότι «δεν είμαι αρκετός».
• Όταν κάποιος δυσκολεύεται να βάλει όρια, λέει συνεχώς «ναι» ενώ μέσα του θέλει να πει «όχι».
• Όταν επαναλαμβάνονται μοτίβα που ο άνθρωπος αναγνωρίζει, αλλά δεν μπορεί εύκολα να αλλάξει.
• Όταν ένα παλιό βίωμα, μια απώλεια, ένας χωρισμός ή μια τραυματική εμπειρία συνεχίζει να επηρεάζει το παρόν.
• Όταν υπάρχει η αίσθηση ότι «κάτι δεν πάει καλά», ακόμα κι αν δεν είναι εύκολο να μπει σε λέξεις.

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει ακριβώς εκεί: όχι μόνο στο να μειωθεί ένα σύμπτωμα, αλλά στο να γίνει κατανοητό τι προσπαθεί να εκφράσει.

Γιατί να μη μιλήσω απλώς σε έναν φίλο;

Οι φίλοι, η οικογένεια και οι κοντινοί άνθρωποι μπορούν να είναι πολύτιμοι. Η στήριξή τους έχει μεγάλη σημασία. Όμως η ψυχοθεραπεία είναι κάτι διαφορετικό.

Στη θεραπευτική σχέση υπάρχει ένας σταθερός χώρος αφιερωμένος αποκλειστικά σε εσάς. Ένας χώρος όπου δεν χρειάζεται να προστατεύσετε τον άλλον, να φανείτε δυνατοί, να δώσετε εξηγήσεις ή να πάρετε γρήγορες συμβουλές. Ο ψυχολόγος δεν βρίσκεται εκεί για να κρίνει ή να πει απλώς «τι πρέπει να κάνετε». Βρίσκεται εκεί για να βοηθήσει να κατανοηθεί βαθύτερα αυτό που συμβαίνει.

Τι γίνεται στην πρώτη συνεδρία;

Η πρώτη συνεδρία δεν είναι εξέταση. Δεν χρειάζεται να έρθετε με έτοιμες απαντήσεις, ούτε να ξέρετε ακριβώς από πού να ξεκινήσετε. Πολλοί άνθρωποι έρχονται λέγοντας απλώς: «Δεν ξέρω ακριβώς τι έχω, αλλά δεν νιώθω καλά». Αυτό είναι αρκετό για αρχή.

Στην πρώτη συνάντηση υπάρχει χώρος να μιλήσετε για αυτό που σας απασχολεί, για το τι σας έφερε μέχρι εκεί και για το τι θα θέλατε να αλλάξει. Δεν χρειάζεται να τα πείτε όλα από την αρχή. Η θεραπεία είναι μια διαδικασία που χτίζεται με τον χρόνο, μέσα σε μια σχέση εμπιστοσύνης.

Η ψυχοθεραπεία ως φροντίδα, όχι ως αδυναμία

Το να ζητήσει κανείς βοήθεια δεν σημαίνει ότι απέτυχε. Σημαίνει ότι αναγνωρίζει πως αυτό που βιώνει αξίζει προσοχή. Ότι δεν θέλει απλώς να συνεχίσει να αντέχει, αλλά θέλει να καταλάβει. Μερικές φορές, η στιγμή που κάποιος αναρωτιέται «μήπως χρειάζομαι βοήθεια;» είναι ήδη μια σημαντική αρχή.

Η αναζήτηση βοήθειας δεν είναι ένδειξη αδυναμίας, αλλά μια σοβαρή κίνηση φροντίδας προς τον εαυτό.